Charakterystyka zmian naczyniowych
Zmiany naczyniowe mogą manifestować się w bardzo różnorodny sposób - jako dyskretne teleangiektazje, sino-czerwone grudki, dobrze odgraniczone plamy, rozległe naczyniaki jamiste czy zmiany zapalne wynikające z patologii mikrokrążenia. Ich obraz kliniczny uzależniony jest od rodzaju zajętych naczyń (tętniczych, żylnych, włosowatych lub limfatycznych), głębokości zmian oraz etiologii. Pod względem patofizjologicznym wyróżniamy przede wszystkim:
Malformacje naczyniowe (wrodzone)
Są to zmiany wynikające z zaburzeń rozwojowych sieci naczyniowej. Występują od urodzenia, choć nie zawsze są od razu widoczne. Zazwyczaj nie wykazują tendencji do samoistnej regresji i mogą powiększać się wraz ze wzrostem dziecka lub pod wpływem czynników hormonalnych.
Do najczęstszych należą:
malformacje kapilarne (np. naevus flammeus - tzw. plama „port wine”)
malformacje żylne
malformacje tętniczo-żylne (AVM)
malformacje limfatyczne
Naczyniaki (zmiany proliferacyjne)
Są to zmiany nabyte, wynikające z nadmiernego rozrostu komórek śródbłonka:
naczyniaki niemowlęce (hemangioma infantile) - najczęstsze, często z fazą wzrostu i następującą stopniową regresją
naczyniaki starcze (naczyniaki rubinowe, angioma senile) - drobne, czerwone grudki występujące u dorosłych
ziarniniak naczyniowy (granuloma pyogenicum) – szybko rosnąca, łatwo krwawiąca zmiana
Teleangiektazje
Poszerzone drobne naczynia włosowate widoczne w postaci cienkich czerwonych lub fioletowych „pajączków”:
idiopatyczne
związane z przewlekłą ekspozycją na UV
towarzyszące trądzikowi różowatemu
wtórne do chorób tkanki łącznej (np. twardzina układowa)
polekowe lub hormonalne
Zmiany naczyniowe w przebiegu chorób układowych
Ich diagnostyka wymaga kompleksowego podejścia klinicznego.
Patologiczny obraz mikrokrążenia skóry może występować m.in. w:
zapaleniach naczyń (vasculitis)
zaburzeniach krzepnięcia
cukrzycy
chorobach autoimmunologicznych
przewlekłej niewydolności żylnej
Rozpoznanie typu zmiany naczyniowej opiera się na szczegółowym badaniu dermatologicznym oraz ocenie dermatoskopowej.
W zależności od charakteru zmiany wykonuje się także:
USG Doppler - ocenia przepływy, budowę i głębokość naczyń
kapilaroskopię - przy podejrzeniu chorób tkanki łącznej lub zaburzeń mikrokrążenia
angio-MRI / angio-CT- w przypadku rozległych malformacji
biopsję skóry - gdy konieczne jest potwierdzenie histopatologiczne lub wykluczenie zmian naczyniopochodnych o charakterze nowotworowym
Rzetelna diagnostyka pozwala precyzyjnie dobrać metodę leczenia i przewidzieć przebieg kliniczny.
Metody leczenia zmian naczyniowych
Leczenie dobierane jest indywidualnie w zależności od typu, rozległości i głębokości zmiany oraz wieku pacjenta. Najczęściej stosowane terapie to:
Laseroterapia
Złoty standard w leczeniu zmian naczyniowych, szczególnie:
teleangiektazji
malformacji kapilarnych
naczyniaków drobnych
„pajączków naczyniowych”
Mechanizm działania polega na selektywnej fotokoagulacji uszkodzonych naczyń przy jednoczesnym oszczędzeniu tkanek otaczających.
Wprowadzanie do naczynia środka obliterującego, powodującego jego zamknięcie. Jest szczególnie skuteczna w:
teleangiektazjach kończyn dolnych
płytkich zmianach żylnych
Stosowane w zmianach zapalnych lub w przebiegu chorób układowych - obejmuje leczenie przyczynowe, przeciwzapalne, immunosupresyjne lub regulujące mikrokrążenie.
Zarezerwowane głównie dla:
dużych, głębokich malformacji
zmian z ryzykiem krwawień
- naczyniaków opornych na inne metody
